A entrevista ao noso presidente, Pepe Paz, en Cope Ourense ofrece unha análise profunda sobre a situación actual do rural galego, marcada por desafíos estruturais como a perda de infraestruturas hídricas tradicionais, a presión burocrática e a necesidade de reforzar a xestión do territorio tras os incendios forestais. Ao mesmo tempo, pon en valor o papel clave da enxeñaría agrícola na construción dun rural máis resiliente e sostible.

Continuidade e aposta polos sectores estratéxicos

A nova etapa baixo a presidencia de Pepe Paz caracterízase pola continuidade no traballo desenvolvido polo equipo anterior, apostando por unha evolución sen rupturas. O Colexio mantén como prioridade o desenvolvemento integral do medio rural, con especial atención a sectores como a gandería, a produción agroforestal, a horticultura e a viticultura.

Neste último ámbito, prevese a presentación de novos proxectos que reforcen o posicionamento do sector vitivinícola como motor económico e territorial.

A crise das presas tradicionais e o “desangrado” dos vales

Un dos problemas máis graves identificados é a degradación dos cauces fluviais pola desaparición das presas tradicionais, arrastradas polas riadas. Esta situación está a provocar un descenso do nivel freático, facendo que o leito dos ríos baixe por debaixo da capa de cultivo.

Como consecuencia, os vales fluviais —historicamente as zonas máis fértiles— están a perder capacidade produtiva nun proceso que Pepe Paz define como un auténtico “desangrado”. A erosión non só elimina sedimentos fértiles cara ao mar, senón que tamén profundiza os ríos, reducindo o valor agronómico de amplas comarcas, especialmente en zonas como os vales de Ourense, A Arnoia e Oímbra.

Burocracia e falta de flexibilidade administrativa

Outro dos eixos centrais da análise é a crítica á excesiva burocracia e á rixidez normativa. Segundo Paz, as administracións actúan en moitos casos de forma restritiva, dificultando o desenvolvemento das explotacións agrarias.

Exemplos como a perda total de axudas por incumprimentos mínimos —como a falta dunha soa cabeza de gando nun compromiso maior— evidencian a necesidade dunha reforma que introduza maior proporcionalidade e sensibilidade na xestión pública.

O papel estratéxico da enxeñaría agrícola no territorio

A entrevista destaca a necesidade de contar de forma máis activa cos enxeñeiros técnicos agrícolas na planificación e xestión do rural. Fronte á xestión forestal das grandes masas, a enxeñaría agrícola achega unha visión máis próxima ao territorio e ás actividades produtivas.

Neste sentido, proponse a creación dun “mosaico” territorial que integre cultivos como viñedos e hortas como cortalumes naturais, contribuíndo á prevención de incendios e á dinamización económica do rural.

Xestión post-incendio e transformación do ecosistema

Sete meses despois dos grandes incendios, a situación dos montes galegos segue a ser complexa. A retirada de madeira queimada é unha prioridade para evitar pragas e reducir o risco de novos lumes, aínda que o uso de maquinaria pesada en solos húmidos está a provocar problemas de erosión.

Ademais, sublíñase un aspecto clave: un monte queimado non volve ser o mesmo. O lume actúa como un selector natural que modifica o ecosistema, favorecendo especies máis resistentes ao calor e xerando unha nova configuración ambiental.

A capacidade de rexeneración do territorio galego

A pesar da gravidade dos incendios, Galicia presenta unha elevada capacidade de rexeneración natural. Moitas especies rebrotan con rapidez, o que permitirá observar unha recuperación visible xa nos próximos meses.

Non obstante, Paz advirte de que esta recuperación non implica unha volta ao estado anterior, senón a aparición dun novo ecosistema que require unha xestión activa para garantir a súa sustentabilidade e produtividade.

Oportunidades: auga, enerxía e innovación

Entre as oportunidades identificadas destaca a recuperación das presas tradicionais, non só para mellorar a xestión hídrica, senón tamén para incorporar solucións innovadoras como microturbinas que permitan a xeración de enerxía para autoconsumo en pequenos núcleos rurais.

Esta combinación de coñecemento tradicional e innovación tecnolóxica preséntase como unha vía clave para revitalizar o rural.

Finalmente, Pepe Paz sinalou que, o rural galego enfróntase a unha encrucillada onde a xestión da auga, a prevención de incendios e a simplificación administrativa serán determinantes. A experiencia técnica da enxeñaría agrícola, xunto coa recuperación de prácticas tradicionais e unha maior flexibilidade normativa, configuran as claves para frear o declive dos vales produtivos e avanzar cara a un modelo de desenvolvemento máis sostible e resiliente.